Je hebt het vast wel eens gezien op social media: beelden van een SpaceX-raket die als een vurige streep door de nachtelijke hemel trekt. Het ziet er prachtig uit, bijna magisch. Maar wat weinigen beseffen, is dat die lichtshow een giftig spoor achterlaat in onze atmosfeer dat de ozonlaag sneller kan afbreken dan we dachten.

Ik volg het ruimteonderzoek al jaren, maar de recente ontdekking van het Leibniz Instituut in Duitsland is echt even slikken. Toen een Falcon 9-raket in februari 2025 boven de Noord-Atlantische Oceaan uit elkaar viel, regenden de brokstukken letterlijk neer in Polen, vlak achter een simpel magazijn. Maar het echte probleem zat op 1600 kilometer afstand, onzichtbaar in de lucht.

Het sprookje van 'veilig verbranden'

Er heerst een hardnekkig misverstand dat satellieten en raketten simpelweg 'verdwijnen' zodra ze de dampkring raken. We dachten altijd dat de hitte alles schoon wegbrandde. De realiteit is minder rooskleurig: het metaal verdampt tot microscopisch kleine deeltjes die jarenlang in onze lucht blijven hangen.

Wat onderzoekers nu pas zien:

  • Lithium-explosie: Na de crash werd een vertienvoudiging van lithium gemeten in de bovenste luchtlagen boven Europa.
  • Aluminiumoxide: Per jaar komt er inmiddels 1000 ton van deze stof vrij, een directe aanval op de ozonlaag.
  • Sneeuwbal-effect: Binnen tien jaar kan de hoeveelheid ruimte-afval in onze lucht met factor 50 toenemen.

Waarom je huid hier last van kan krijgen

Misschien denk je: "Wat maakt een beetje metaal op 80 kilometer hoogte uit?" Maar er is een nuance die cruciaal is. Die metaaldeeltjes werken als een soort katalysator. Ze bieden de perfecte oppervlakte voor chemische reacties die ozonmoleculen vernietigen.

Sinds de jaren '90 hebben we wereldwijd hard gewerkt om het gat in de ozonlaag te dichten door drijfgassen te verbieden. Het wrange is dat de commerciële race naar de ruimte — met Elon Musk voorop — dit succes nu langzaam ongedaan maakt. Als de ozonlaag dunner wordt, bereikt meer UV-straling de grond in landen zoals Nederland en België, wat de kans op huidkanker direct vergroot.

De rol van kunstmatige intelligentie

Het stopt niet bij een paar lanceringen per jaar. SpaceX wil zelfs een miljoen extra satellieten lanceren om 'orbitale datacenters' voor AI aan te sturen. Dat betekent dat het 'verbranden' van satellieten geen incident meer is, maar een constante metaalregen in onze stratosfeer.

Kunnen we dit nog stoppen?

Er wordt geëxperimenteerd met bizarre oplossingen, zoals satellieten gemaakt van hout. Dat klinkt als een grap, maar hout verbrandt tot bio-as in plaats van schadelijke metaaloxides. Een andere optie is het parkeren van dode satellieten in een zogenaamd 'kerkhof-orbit', ver weg van onze lucht.

De ruimtevaart gaat sneller dan onze wetenschappelijke kennis over de gevolgen kan bijbenen. We bouwen een digitale wereld in de ruimte, maar vergeten dat de restproducten uiteindelijk altijd weer naar beneden komen — of ze nu zichtbaar zijn of niet.

Vind jij dat bedrijven als SpaceX en Amazon belast moeten worden voor de vervuiling die ze in de bovenste luchtlagen veroorzaken? Of is dit de onvermijdelijke prijs voor wereldwijd internet?