Je denkt waarschijnlijk dat je beslissingen neemt op basis van gevoel of logica, maar de werkelijkheid is een stuk complexer. Wetenschappers strijden al zeventig jaar over de vraag of ons brein werkt als een strakke computer of als een chaotisch netwerk van neuronen. In het nieuwe boek The Laws of Thought legt Tom Griffiths uit waarom de manier waarop jij je volgende vakantie plant, verrassend veel lijkt op hoe ChatGPT werkt.

De strijd om jouw bovenkamer

In mijn jaren als redacteur heb ik veel theorieën voorbij zien komen, maar Griffiths raakt een gevoelige snaar. Hij beschrijft een soort 'burgeroorlog' in de wetenschap. Aan de ene kant heb je de denkers die geloven in harde regels en logica. Aan de andere kant staan de aanhangers van netwerken, die geloven dat intelligentie simpelweg 'ontstaat' uit verbindingen.

Waarom dit voor jou uitmaakt? Omdat deze strijd bepaalt hoe de algoritmes die jouw dagelijkse leven sturen — van de suggesties op Netflix tot de routeplanner van de NS — worden gebouwd. We merken vaak dat techniek ons niet begrijpt, en dat komt omdat we de 'wiskunde van het denken' nog niet perfect hebben gekraakt.

De drie ingrediënten van elke gedachte

Volgens Griffiths bestaat slim denken uit een mix van drie elementen die we allemaal dagelijks gebruiken, vaak zonder het te beseffen:

  • Logische stappen: Het opdelen van een groot probleem (zoals een verhuizing) in kleine, haalbare doelen.
  • Patroonherkenning: Leren van ervaringen, net zoals je na één keer weet dat je die ene koffietent in Utrecht beter kunt overslaan.
  • Onzekerheid managen: Het vermogen om beslissingen te nemen terwijl je niet alle feiten hebt (waarschijnlijk het meest menselijke trekje).

Waarom AI nog steeds 'fantaseert'

Heb je wel eens gemerkt dat een AI-chatbot met volle overtuiging onzin verkoopt? Griffiths heeft daar een nuchtere verklaring voor. De huidige techniek is fantastisch in het herkennen van patronen, maar mist de symbolische regels die wij als mensen hanteren om feiten van fictie te scheiden. Het is als een filterkoffieapparaat waar het papieren filter ontbreekt: je krijgt wel koffie, maar er zit een hoop drab bij.

De echte lifehack die ik uit dit onderzoek haalde: wees milder voor je eigen brein als je twijfelt. Onzekerheid is geen fout in je systeem, maar een essentieel wiskundig hulpmiddel (waarschijnlijkheid) om te overleven in een wereld die constant verandert.

De toekomst is een rommelige mix

De belangrijkste les is dat er geen 'heilige graal' is voor intelligentie. Niet in computers, en niet in ons eigen hoofd. De toekomst ligt in de overlap, waar harde logica en vloeibare intuïtie elkaar ontmoeten. Dat is soms rommelig, maar wel wat ons menselijk maakt.

Vind jij dat kunstmatige intelligentie meer als een mens moet gaan denken, inclusief de fouten en twijfels, of moet techniek juist puur rationeel blijven? Ik ben benieuwd naar je mening in de reacties!