Wist u dat de productie van één kilo medicijnen vaak meer dan tien kilo afval oplevert? Dat is aanzienlijk meer vervuiling dan bij de gemiddelde olieraffinaderij. In een wereld die steeds groener wordt, bleef de farmaceutische industrie lange tijd een buitenbeentje, maar een bijzondere Europese samenwerking brengt daar nu verandering in.

Ik heb me verdiept in het ETERNAL-project, een ambitieus initiatief van 5,9 miljoen euro. Wat ik ontdekte, is dat de oplossing voor schonere medicijnen niet uit een lab in één land komt, maar uit een verrassend partnerschap tussen Britse experts en Spaanse vernieuwers. Ze gebruiken technieken die rechtstreeks uit een sciencefictionfilm lijken te komen.

De verborgen prijs van uw paracetamol

Het probleem met medicijnen is dat ze meestal in kleine 'batches' worden gemaakt. Tussen elke ronde door moeten de machines intensief worden gereinigd met chemische middelen. De impact van dit chemische afval op ons milieu is enorm, niet alleen door de hoeveelheid, maar vooral door de complexiteit van de stoffen.

  • Medicijnproductie is "vuiler" dan de petrochemische sector per kilo product.
  • Traditionele methoden verspillen kostbare energie aan hitte en destillatie.
  • Ongebruikte pillen die we door de gootsteen spoelen, belanden direct in ons ecosysteem.

Raman-spectroscopie: Vingerafdrukken maken met licht

In mijn gesprekken met de onderzoekers viel één term herhaaldelijk: Raman-spectroscopie. Het klinkt ingewikkeld, maar het werkt eigenlijk als een soort digitale vingerafdruk voor chemie. Spaanse technici van IRIS en Britse wetenschappers van Quotient Sciences vuren lasers af in reactievaten om real-time te zien wat er gebeurt.

Hierdoor hoeven ze geen monsters meer te nemen en kunnen ze de temperatuur of druk direct aanpassen. Dit voorkomt dat er mislukte partijen ontstaan die anders als chemisch afval zouden eindigen. Het mooie hiervan? Geen van beide landen had dit alleen gekund; de Britten leverden de chemische kennis, de Spanjaarden de optische hardware.

De "Digital Twin": Testen zonder te morsen

Een andere doorbraak is de creatie van een digitale tweeling. Voordat een farmaceutische gigant als AstraZeneca een nieuw filter voor hun vloeistoffen test, doen ze dat eerst duizenden keren in een computersimulatie. Dit is veel goedkoper, sneller en bovenal veiliger voor het milieu.

Wat u zelf kunt doen (de verrassende lifehack)

De wetenschap lost veel op, maar de keten eindigt bij u thuis. Een van de belangrijkste doelstellingen van dit project is gedragsverandering. Wist u dat het inleveren van oude medicijnen bij de apotheek de meest effectieve manier is om te voorkomen dat micro-verontreinigingen in ons drinkwater terechtkomen? Spoel ze nooit door het toilet, zelfs niet als het "maar een paar pilletjes" zijn.

Het is fascinerend om te zien hoe landen ondanks politieke verschuivingen blijven samenwerken aan onze gezondheid. Het enige waar de Britten en Spanjaarden het nog steeds niet over eens kunnen worden? Dat is voetbal. Maar zolang ze onze medicijnen groener maken, vergeven we ze dat graag.

Vindt u dat de farmaceutische industrie meer verantwoordelijkheid moet nemen voor hun afval, of ligt de grootste taak bij ons als consument? Laat het weten in de comments!