Stel je een magneet voor die zo groot is als een flatgebouw en miljoenen euro's kost om draaiende te houden. Stel je nu voor dat exact dezelfde kracht uit een schijfje komt dat gewoon in je handpalm past. Het klinkt als sciencefiction, maar onderzoekers aan de ETH Zürich hebben dit zojuist werkelijkheid gemaakt.

Ik heb veel technologische doorbraken gezien, maar dit is anders. Dit kleine apparaatje gebruikt minder stroom dan een gemiddeld nachtlampje, terwijl het prestaties levert waarvoor tot voor kort een hele elektriciteitscentrale nodig was. Dit gaat de manier waarop we medicijnen ontwikkelen en ziektes opsporen voorgoed veranderen.

De 'David' die de magnetische reuzen verslaat

In de wereld van MRI-scanners en deeltjesversnellers geldt meestal: hoe groter, hoe beter. Sommige van de krachtigste magneten ter wereld zijn gigantisch, vergelijkbaar met de robot R2D2 uit Star Wars of zelfs groter. De nieuwe Zwitserse vinding is echter slechts 3,1 millimeter in diameter.

Hoe hebben ze dit voor elkaar gekregen? Het geheim zit in een flinterdunne tape van een speciaal keramisch materiaal genaamd REBCO. Door deze tape op een ingenieuze manier op te rollen, ontstaat een supergeleider die extreme magnetische velden opwekt zonder de gebruikelijke bulk.

De indrukwekkende cijfers op een rij:

  • 42 Tesla: Dat is de brute kracht van deze kleine magneet (ter vergelijking: je koelkastmagneetje haalt de 0,01 Tesla nog niet eens).
  • Minder dan 1 Watt: Zoveel stroom verbruikt hij, terwijl traditionele reuzen 30 megawatt opslokken.
  • 150 pogingen: Het team faalde keer op keer tot ze het perfecte ontwerp vonden.

Wat betekent dit voor jou?

Je vraagt je misschien af: "Leuk voor in het lab, maar wat heb ik daaraan?" Nou, heel veel. In Nederland zijn we trots op onze medische innovaties, maar de toegang tot de krachtigste onderzoekstechnieken (zoals NMR) is vaak beperkt omdat de apparatuur onbetaalbaar en gigantisch is.

Stel je voor dat een klein laboratorium om de hoek in Utrecht of Eindhoven straks over dezelfde analyzekracht beschikt als een peperduur universitair centrum. Dat betekent snellere ontwikkeling van nieuwe medicijnen en goedkopere diagnoses.

De nuancering: Hoewel de kracht er is, moeten de onderzoekers nog werken aan de stabiliteit van het veld. Het is alsof je een Ferrari-motor in een winkelwagentje hebt gezet; het is razendsnel, maar je moet het nog wel kunnen besturen.

De toekomst in je hand

Het idee dat we de kracht van een gebouw vol machines kunnen krimpen tot iets wat je in je jaszak kunt steken, is de reden waarom ik zo van dit vak houd. Het maakt topwetenschap bereikbaar voor iedereen.

Denk jij dat we over tien jaar een volledige MRI-scanner in de vorm van een draagbaar apparaat hebben, of blijven we voorlopig vastzitten aan die grote buizen in het ziekenhuis? Ik ben benieuwd naar jullie visie in de reacties!