Je hebt het vast wel eens voorbij zien komen: een korte headline over een mogelijke ontdekking op Mars of een verre exoplaneet. Meestal scroll je snel verder omdat de inflatie of de Nederlandse regen op dat moment belangrijker voelen. Maar wat als ik je vertel dat die stipjes in de lucht direct bepalen hoe we hier in Nederland de toekomst overleven?

Ik heb me onlangs verdiept in het werk van historicus Dagomar Degroot, en zijn visie op onze kosmos is een absolute eye-opener. Het gaat niet over abstracte sterrenkunde, maar over hoe de ruimte onze geschiedenis heeft gered van nucleaire winters en religieuze oorlogen.

De hel op Venus is geen ver-van-je-bed-show

In de 19e eeuw dachten we nog dat Venus een soort tropisch paradijs was onder de wolken. De werkelijkheid bleek een stuk rauwer: een verzengend landschap van 460°C waar het zwavelzuur regent.

Maar hier zit de nuance: waarom is dit voor ons relevant? Wetenschappers zoals Carl Sagan ontdekten door Venus de gevaren van het broeikaseffect op aarde. Zonder de observatie van die 'helse buurvrouw' hadden we de klimaatcrisis op onze eigen planeet waarschijnlijk veel later — misschien wel te laat — opgemerkt.

Wat de kosmos ons onbewust heeft geleerd:

  • Klimaatbeheersing: Door te kijken naar de stofstormen op Mars begrepen we wat een nucleaire winter met de aarde zou doen.
  • Overleving: De inslag van een komeet op Jupiter in 1994 was de wake-up call die we nodig hadden om onze eigen systemen voor asteroïde-detectie te bouwen.
  • Vrede: Het besef dat we op een 'Pale Blue Dot' leven, hielp bij het relativeren van religieuze en politieke conflicten.

De miljardairsrace: Een nieuwe koloniale golf?

Het meest interessante deel van Degroots betoog gaat over de huidige 'Space Race' van figuren als Elon Musk en Jeff Bezos. We staan op een splitsing. Gaan we de ruimte gebruiken als een nieuwe bron van winst voor de 1%, net zoals de koloniale machten vroeger de oceanen gebruikten?

Bij de koffieautomaat praten we vaak over Mars-kolonies als sciencefiction, maar het is een actuele ethische discussie. Degroot stelt voor om de kosmos te gebruiken voor het collectief, bijvoorbeeld door zonnepanelen op de maan die energie direct naar de aarde stralen. Een ambitieus plan, dat in onze Nederlandse energietransitie niet eens zo gek klinkt, al is de techniek nog pril.

Praktisch: Jouw kosmische kijklijst

Wil je deze week meer diepgang dan alleen de headlines? Check dan deze klassiekers die je kijk op de wereld veranderen:

  • Pale Blue Dot door Carl Sagan: Een meditatie over onze nietigheid.
  • The War of the Worlds van H.G. Wells: Over de angst voor het onbekende.
  • A City On Mars door Kelly & Zach Weinersmith: Een eerlijke, vaak brute kijk op hoe lastig leven buiten de aarde echt is.

We kunnen de kosmos niet langer negeren. Het is net als wonen op een eiland: je begrijpt je eigen stukje land pas echt als je over de oceaan durft te kijken. Want die golven? Die komen sowieso op ons af.

Kijk jij nog wel eens 's avonds omhoog, of voelt de ruimte echt als een gepasseerd station nu er op aarde zoveel speelt?