Je hebt de beelden waarschijnlijk al voorbij zien komen op sociale media: een hartverscheurend tafereel van een kleine Japanse makaak die zich wanhopig vastklampt aan een stoffen knuffelaap. Wat op het eerste gezicht een schattige foto lijkt, verbergt een dieper verhaal over instinct, overleving en een onverwachte interventie.

Toen baby-aap Punch in juli werd geboren, gebeurde het ondenkbare: zijn moeder keek niet naar hem om. In de wilde natuur is dit gedrag uiterst zeldzaam, maar in gevangenschap werkt de biologie soms anders. Zonder direct fysiek contact is een pasgeboren primaat kansloos.

Het instinct van de "grijpreflex"

In mijn ervaring onderschatten mensen vaak hoe cruciaal tastzin is voor dieren. Primatendeskundigen leggen uit dat een baby-aapje direct na de geboorte iets nodig heeft om zich aan vast te houden. Dit is niet alleen voor de warmte, maar ook om spiermassa op te bouwen.

  • Spiertraining: Door te knijpen in de vacht (of stof) traint de baby zijn reflexen.
  • Emotionele anker: De knuffel dient als "vervangende moeder" om extreme angst en eenzaamheid te verminderen.
  • Veiligheid: Het verlaagt het cortisolgehalte (stresshormoon) bij het jong.

Waarom een moederaap haar jong verlaat

Het klinkt wreed, maar de natuur is pragmatisch. Punch werd geboren tijdens een extreme hittegolf. Voor een moederdier is dat pure stress. Experts wijzen erop dat in dergelijke omstandigheden de biologische prioriteit verschuift naar zelfbehoud boven de zorg voor een nageslacht dat de hitte wellicht niet overleeft. Maar er is een nuance: in een dierentuin zijn de natuurlijke instincten vaak verstoord, wat dit gedrag versterkt.

Wat nu voor Punch?

In het wild zou een verlaten jong zonder melk onherroepelijk sterven. Dankzij de snelle actie van de verzorgers en de inzet van de nu wereldberoemde IKEA-knuffel, maakt Punch het fysiek goed. Toch is er een risico voor de lange termijn:

Zonder de opvoeding van een echte moeder kan een aap later moeite krijgen met de hiërarchie in de groep. Dit kan leiden tot verhoogde agressie of isolement. Gelukkig lijken de menselijke verzorgers dit voor te zijn door de sociale interactie nauwlettend te sturen.

Heb jij wel eens gezien hoe een dier in een opvangcentrum troost zocht bij een voorwerp? Het laat zien hoe nauw onze emoties en die van dieren bij elkaar liggen. Wat vind jij van deze aanpak?