Je kent het wel: je staat bij de lokale supermarkt of op een gezellige markt in Amsterdam en koopt voor een flinke prijs 'ambachtelijke' kwark of verse worst. Thuis smaakt het toch anders, een beetje melig of slap. De kans is groot dat je bent misleid door een goedkope truc van de fabrikant.
In mijn zoektocht naar echt eten ontdekte ik dat veel producenten zetmeel gebruiken als goedkoop vulmiddel om producten zwaarder en dikker te maken. Het zit in producten waar het absoluut niet in thuishoort. Gelukkig is er een simpele test van één seconde die ik altijd toepas — en de resultaten zijn vaak schokkend.
De chemische leugendetector in je medicijnkastje
Je hebt geen laboratorium nodig om fraude op te sporen. Een simpel flesje jodium van de drogist vertelt je direct de waarheid. Jodium heeft van zichzelf een roestbruine kleur, maar zodra het in contact komt met zetmeel, vindt er een spectaculaire reactie plaats.
De kleur verandert dan onmiddellijk in diepblauw, paars of zelfs zwart. Blijft de vlek bruin of oranje? Dan heb je een eerlijk product in handen. Zo simpel is het.
Drie producten die je direct moet controleren
Ik heb deze test op verschillende producten uitgevoerd en de resultaten in Nederlandse winkels waren soms verbazingwekkend. Let vooral op deze drie categorieën:
- Kwark en Griekse yoghurt: Echte kwark is dik door het vetgehalte en de proteïne. Als een drupje jodium je witte yoghurt blauw kleurt, weet je dat er zetmeel is toegevoegd voor de textuur.
- Honing van de markt: Soms wordt honing aangelengd met zetmeelstroop om het volume te vergroten. Los een lepel honing op in wat water en voeg jodium toe; kleurt het water blauw, dan is het nep.
- Verwerkt vlees: In goedkope ham of worst wordt zetmeel gebruikt om vocht vast te houden. Een paarse vlek op je boterhamworst betekent dat er meer plant dan vlees op je brood ligt.
De test stap voor stap
Het is geen hogere wiskunde, maar een handigheidje dat elke bewuste consument moet kennen. Zo doe je het in de praktijk:
- Neem een klein monster van het product (een theelepeltje is genoeg).
- Breng één druppel jodium aan op het oppervlak.
- Wacht precies drie seconden.
Bij pure zuivel of echt vlees blijft de druppel oranje-bruin op het witte oppervlak liggen. Kleurt de boel donker? Dan heb je betaald voor goedkoop vulmiddel in plaats van de kwaliteit die op de verpakking staat.
Trouwens, het is een leuk experiment om met de kinderen te doen; ze zien de kleurverandering als een soort 'tovenaarstruc', terwijl jij leert welke merken je voortaan beter kunt vermijden. Heb jij weleens het gevoel dat je 'nepproducten' koopt, of vertrouw je blind op het etiket?
