Je hebt ze vast wel eens gezien tijdens een wandeling in het Vondelpark of op weg naar je werk: die lange, witte strepen achter een vliegtuig. Hoewel de meesten van ons denken dat dit onschuldige waterdamp is, blijkt de realiteit een stuk grilliger. Deze strepen dragen namelijk meer bij aan de opwarming van de aarde dan de CO2-uitstoot van de motoren zelf.

Ik heb me onlangs verdiept in hoe Google AI nu letterlijk de koers van onze luchtvaart verandert. Het is een fascinerende techniek die laat zien dat we de klimaatcrisis soms met een simpel 'stuurmans-trucje' kunnen aanpakken, zonder dat we minder hoeven te vliegen.

De witte streep die de aarde opwarmt

Die strepen, ook wel 'contrails' genoemd, werken als een soort deken. Vooral 's nachts houden ze de warmte van de aarde vast, wat het broeikaseffect versterkt. In Nederland, waar het vliegverkeer boven Schiphol dag en nacht doorgaat, is de impact hiervan enorm.

  • Contrails zijn kunstmatige wolken die ontstaan door roetdeeltjes uit vliegtuigmotoren.
  • Ze weerkaatsen overdag zonlicht (afkoeling), maar houden 's nachts warmte vast (opwarming).
  • De netto impact op het klimaat is vaak groter dan die van de brandstof die wordt verbrand.

Hoe een algoritme de wolken 'voorspelt'

Waarom vloog de ene piloot wel door een vochtige zone en de andere niet? Simpelweg omdat ze niet wisten waar die zones precies waren. Google heeft nu, in samenwerking met American Airlines, een AI-tool getest die satellietbeelden en weerberichten combineert om deze ijsvormende gebieden te voorspellen.

Tijdens een test met meer dan 2400 vluchten tussen de VS en Europa kregen vluchtleiders alternatieve routes voorgesteld. De resultaten zijn verbluffend: bij de vluchten die de suggestie van de AI opvolgden, nam de zichtbare streepvorming met 62% af. Maar er is een nuance.

Het probleem van de praktijk

Je vraagt je misschien af: waarom wordt niet elke vlucht direct omgeleid? In mijn onderzoek naar deze data zag ik een opvallend obstakel. Slechts 112 van de ruim 1200 vluchten pasten hun koers daadwerkelijk aan.

Luchtverkeersleiders hebben namelijk te maken met een complexe puzzel van veiligheid, brandstofkosten en strakke schema's. Toch zorgde dit kleine percentage al voor een totale afname van 11,6% in de vorming van condensstrepen voor de hele groep. Dat is geen kleine winst; het is vergelijkbaar met het van de weg halen van duizenden auto's.

De slimme 'vlieghack' die geen extra brandstof kost

Het meest verrassende onderdeel van dit experiment? Er was geen significant verschil in brandstofverbruik tussen de normale routes en de AI-omleidingen. Dat betekent dat we de impact op het klimaat drastisch kunnen verlagen zonder dat het vliegen duurder hoeft te worden of dat er meer kerosine nodig is.

Voor ons in Nederland, een land dat vecht tegen de stijgende zeespiegel, is dit soort technologie essentieel. Het is een snelle oplossing terwijl we wachten op elektrische vliegtuigen of waterstof.

Wat vind jij: moeten we luchtvaartmaatschappijen verplichten om AI-routes te gebruiken, zelfs als de vlucht daardoor vijf minuten langer duurt? Laat het me weten in de reacties!