De meesten van ons kijken naar de sterrenhemel en zien slechts lichtpuntjes, maar een selecte groep ziet daar iets heel anders. Terwijl wij druk zijn met onze dagelijkse boodschappen bij de Albert Heijn of fietsen door de regen, zijn deze vertalers van het onbekende bezig om de kosmos tastbaar te maken. Het is geen sciencefiction; het is een nieuwe manier van kijken naar onze plek in het universum.

De kunst van het extreem lange wachten

In de drukte van ons digitale bestaan vergeten we vaak wat echte focus betekent. In de nieuwe expositie Cosmos in de Royal West of England Academy zag ik hoe kunstenaars maandenlang de tijd stilzetten. Neem nu Janette Kerr: zij gebruikt solargrafie, een techniek waarbij de camera maandenlang openstaat.

  • Het resultaat is geen simpele foto, maar de baan van de zon die over het landschap is gebrand.
  • De beelden uit IJsland en Groenland voelen bijna buitenaards aan, alsof de tijd zelf vloeibaar is geworden.
  • Het herinnert ons eraan dat we onderdeel zijn van een groter, traag draaiend systeem.

Van hunebedden naar zonnepanelen

Ik merkte iets interessants op bij het werk van Alex Hartley. Hij koppelt foto's van prehistorische stenen aan moderne zonnepanelen. Het is een nuchtere, maar indrukwekkende vergelijking: we gebruiken al duizenden jaren dezelfde bron, alleen de technologie verandert. Het is eigenlijk net als de transitie naar duurzame energie in onze eigen achtertuin, maar dan gevangen in een kunstwerk dat de eeuwigheid overspant.

De curator, Ione Parkin, laat met haar eigen schilderijen zien dat wetenschappelijke data niet saai hoeven te zijn. Haar doeken kolken van oranje en rood, precies zoals het superhete plasma op de zon. Het voelt alsof je recht in een vuurstorm kijkt, zonder je ogen te branden.

Hoe je zelf anders kunt gaan kijken

Je hoeft geen astronomisch budget of een telescoop te hebben om deze "diepe blik" te ervaren. Probeer dit weekend eens een observatie-hack: zoek een donkere plek op (al is dat in Nederland soms lastig) en dwing jezelf om vijf minuten naar één punt in de lucht te kijken zonder afleiding. Je zult merken dat je ogen zich aanpassen en je details ziet die je normaal mist. De kunst is niet wat je ziet, maar hoe lang je durft te kijken.

Is kunst volgens jou de beste manier om de complexe wetenschap van de ruimte te begrijpen, of hebben we genoeg aan alleen de feiten van de NASA? Ik ben benieuwd naar jouw mening in de reacties.