Herken je dat? Je scrolt door je tijdlijn, ziet een schokkend nieuwsbericht over een politicus of een ruzie, en je voelt... helemaal niets. Je scrolt simpelweg door alsof het een video van een bakkende kat is. Het is niet dat je onverschillig bent geworden, maar je brein heeft een ingebouwde filter die je langzaam blind maakt voor de werkelijkheid.

Dit fenomeen heet habituatie. Het is een evolutionair trucje dat ons ooit hielp overleven, maar in onze moderne wereld met constante prikkels kan het zich tegen ons keren. Als we niet uitkijken, normaliseren we zaken die we eigenlijk nooit zouden mogen accepteren.

Het koffiefilter van je hersenen

Stel je je brein voor als een geavanceerd koffiefilter. De eerste keer dat je in een druk café in Amsterdam gaat zitten, hoor je alles: het sissen van de melkopschuimer, de gesprekken aan het tafeltje naast je en de trams die buiten voorbijrijden. Maar na tien minuten? Dan hoor je het niet meer.

Je hersenen hebben besloten dat deze geluiden "veilig" en "irrelevant" zijn. Dit proces begint zelfs al in de baarmoeder. Ongeboren baby's leren al te negeren wanneer er herhaaldelijk een fel licht op de buik van de moeder schijnt. Habituatie bevrijdt mentale rekenkracht zodat we ons kunnen focussen op nieuwe dingen die ons kunnen redden, voeden of plezier geven.

Wanneer gewenning je vijand wordt

Hoewel habituatie ons helpt om te gaan met chronische pijn of verdriet, zit er een donkere kant aan. In mijn eigen praktijk zie ik vaak hoe dit mechanisme ons in de weg zit:

  • Giftige situaties: We wennen aan een onvriendelijke baas of een passief-agressieve partner totdat we denken dat het "normaal" is.
  • Financiële risico's: Beleggers die herhaaldelijk risico's nemen, worden emotioneel "doof" voor het gevaar van verlies.
  • Consumptiedrang: Dat nieuwe shirtje is na drie keer dragen niet meer spannend, dus kopen we weer iets nieuws om die "prikkel" terug te krijgen.

De hack: Hoe je je brein weer 'aan' zet

Gelukkig kun je je hersenen trainen om weer echt te kijken. De oplossing is verrassend simpel, maar we doen het bijna nooit omdat het tegennatuurlijk voelt. Onderbreking is de sleutel.

Drie tips om direct toe te passen:

  • Neem vaker korte pauzes: Onderzoek toont aan dat het onderbreken van een leuke ervaring (zoals een vakantie of een favoriet album) de uiteindelijke vreugde vergroot. De pauze doorbreekt de gewenning.
  • Verander je omgeving: Zet je bank aan de andere kant van de kamer of neem een andere route naar de supermarkt. Kleine visuele veranderingen dwingen je brein om de "automatische piloot" uit te schakelen.
  • De 'Social Media Detox' methode: Verwijder apps voor een paar dagen. Wanneer je terugkeert, zul je merken dat je weer écht reageert op wat je ziet, in plaats van gevoelloos door te scrollen.

Door af en toe een stapje terug te doen, leer je de wereld weer door een frisse bril te bekijken. Het is de enige manier om de scherpte in je leven terug te krijgen die je verdient.

Trouwens, wanneer heb jij voor het laatst bewust gemerkt dat je aan iets giftigs gewend was geraakt? Ik ben benieuwd naar jullie ervaringen in de reacties.