Je hebt het honderden keren gehoord op de manege of tijdens een wandeling op de Veluwe, maar wist je dat een paard iets doet wat bijna geen enkel ander groot zoogdier kan? Terwijl wij praten of zingen met één stem, produceert een paard twee totaal verschillende frequenties tegelijkertijd. Het is een biologisch hoogstandje dat wetenschappers jarenlang voor een raadsel heeft gesteld.

Het mysterie van de dubbele toon

Onderzoekers van de Universiteit van Wenen ontdekten dat het gehinnik van een paard niet zomaar één geluid is. Het is een combinatie van een laag, brommend geluid (vergelijkbaar met het loeien van een koe) en een scherpe, hoge fluittoon. Dit fenomeen noemen biologen bifonatie.

  • De lage toon: Deze ontstaat door trillingen van de stembanden, net zoals wanneer wij praten.
  • De hoge fluit: Dit is de grote verrassing. Het paard gebruikt zijn strottenhoofd als een fysieke fluit, iets wat we tot nu toe alleen bij knaagdieren zoals muizen zagen.

Ik merkte tijdens het doornemen van dit onderzoek op hoe bizar het is dat we al 4000 jaar met paarden samenleven, maar nu pas begrijpen hoe ze écht "praten".

Hoe werkt de "ingebouwde fluit"?

Door lucht en helium door strottenhoofden van paarden te sturen, ontdekten de wetenschappers de bron. De lage toon bleef gelijk, maar de hoge toon schoot omhoog bij helium. Dat is het onomstotelijke bewijs dat het om een aerodynamische fluit gaat en niet om trillend weefsel.

De nuance zit in de spieren rondom het strottenhoofd. Bij de start van een hinnik trekken deze spieren samen, waardoor de luchtweg extreem nauw wordt. De lucht wordt er met zo'n hoge snelheid doorheen geperst dat er een fluittoon ontstaat, zonder tussenkomst van de lippen.

Waarom doet een paard dit?

Hoewel het onderzoek nog loopt, hebben biologen een sterk vermoeden waarom dit dubbele geluid essentieel is:

  • Bereik: De hoge fluittoon draagt veel verder over open vlaktes.
  • Opvallen: Het contrast tussen laag en hoog zorgt ervoor dat het geluid direct de aandacht trekt van de kudde.

Een kleine hack voor paardenliefhebbers

De volgende keer dat je bij een paard bent, let dan eens goed op het begin van het gehinnik. Als je je focust op de "textuur" van het geluid, kun je de fluittoon vaak los horen van de brom. Het helpt om te begrijpen dat het paard niet zomaar roept, maar een complex akoestisch signaal uitzendt dat uniek is in de natuur.

Wist jij dat paarden technisch gezien tegelijkertijd kunnen "zingen" en fluiten, of dacht je altijd dat het één simpel geluid was? Laat het weten in de reacties!