Je kunt nog zo gezond leven, niet roken en elke dag door de duinen wandelen, maar soms lijken je longen toch niet mee te werken. Het is een frustrerend gevoel wanneer traplopen zwaarder wordt dan het zou moeten zijn. De oorzaak ligt echter vaak niet in de lucht die we inademen, maar in een onopvallend eiwit dat door onze eigen lever wordt aangemaakt.

De onzichtbare bodyguard van je longweefsel

In mijn praktijk zie ik vaak dat mensen met chronische hoest of kortademigheid direct denken aan astma of de gevolgen van roken. Maar er is een nuance die vaak wordt overgeslagen: het eiwit alfa-1-antitrypsine. Dit stofje werkt als een soort schildwacht voor je longblaasjes.

Zonder dit eiwit hebben ontstekingen vrij spel en wordt je longweefsel langzaam afgebroken, alsof een elastiekje zijn rek verliest. Het verraderlijke is dat dit proces jarenlang onopgemerkt kan blijven.

Herkent u deze signalen?

Omdat de symptomen zo sterk lijken op 'gewone' ademhalingsproblemen, wordt de diagnose vaak pas veel te laat gesteld. Let vooral op als u last heeft van:

  • Aanhoudende hoest die maar niet weg wil gaan, ook na een kuur.
  • Kortademigheid bij inspanningen die vroeger moeiteloos gingen.
  • Luchtweginfecties die wekelijks of maandelijks terugkeren.
  • Astma die niet reageert op de standaard pufjes.

Waarom de lever ook meedoet

Het is een vreemde speling van de natuur: het defecte eiwit kan soms de lever niet verlaten. Hierdoor hoopt het zich op, wat niet alleen uw longen kwetsbaar maakt, maar ook uw lever kan beschadigen. Het is dus een dubbel risico dat simpelweg met een gerichte bloedtest kan worden opgespoord.

Wat u nu kunt doen

De medische wereld in Nederland hamert steeds vaker op vroegtijdige screening. Als u weet dat dit tekort in uw genen zit, kunt u direct actie ondernemen. Denk aan preventieve maatregelen die in de polder essentieel zijn, zoals een strengere aanpak van luchtkwaliteit in huis en het vermijden van specifieke prikkels.

De belangrijkste tip: heeft u de diagnose COPD of emfyseem gekregen terwijl u nooit heeft gerookt? Vraag uw huisarts dan specifiek om een test op het alfa-1-eiwit. Het kan de koers van uw behandeling volledig veranderen.

Heeft u wel eens het gevoel dat uw arts een symptoom over het hoofd ziet omdat u "niet in het standaard plaatje" past? Ik ben benieuwd naar uw ervaringen in de reacties.