Heb je wel eens door je Instagram-feed gescrold of op een terras in Amsterdam om je heen gekeken en gedacht: "Waarom heeft iedereen een grotere vriendenkring dan ik?" Geen zorgen, het ligt niet aan je persoonlijkheid. Het is een simpel wiskundig verschijnsel dat bijna iedereen overkomt.

In mijn werk met netwerkanalyses zie ik dit patroon overal terug. Het voelt misschien als een persoonlijke tekortkoming, maar het is in feite een onvermijdelijke eigenschap van hoe menselijke connecties werken. Dit fenomeen staat in de wetenschap bekend als de vriendschapsparadox, en het begrijpen ervan kan je een hoop sociale onzekerheid besparen.

De logica achter je sociale kring

Stel je een groep voor op een lokale sportclub of een buurtvereniging. Sommige mensen zijn als sociale magneten: ze kennen iedereen. Andere mensen zijn wat meer op zichzelf. Als we een netwerk tekenen van alle vriendschappen, vallen er een paar dingen op:

  • De "Sander-factor": De kans dat jij bevriend bent met een sociaal vlindertje is veel groter dan de kans dat je bevriend bent met een kluizenaar.
  • Selectieve steekproef: Omdat populaire mensen per definitie meer vrienden hebben, duiken ze in veel meer vriendengroepen op.
  • De gemiddelde verkenning: Hierdoor hebben jouw vrienden gemiddeld altijd meer connecties dan jijzelf.

De zes stappen naar de Koning

Misschien heb je wel eens gehoord van de six degrees of separation. Via een oud-collega die nu in Den Haag werkt en daar koffie drinkt met een politiek assistent, ben je soms maar drie of vier handdrukken verwijderd van de minister-president. Dit komt door diezelfde populaire "knooppunten" in ons netwerk die werelden met elkaar verbinden.

Waarom dit invloed heeft op je humeur

Het probleem ontstaat wanneer we onszelf vergelijken met het gemiddelde van onze vrienden. Ik merkte dit laatst nog bij een cliënt die zich eenzaam voelde omdat zijn vrienden elk weekend op drie verschillende feestjes leken te staan. Maar er zit een addertje onder het gras.

Je vergelijkt jouw normale leven met een selecte groep mensen die bovengemiddeld actief zijn. Het is alsof je naar een professionele wielerploeg kijkt en je slecht voelt dat jij niet zo hard fietst naar de supermarkt. De wiskunde dwingt dit verschil letterlijk af.

Zo gebruik je deze kennis in je voordeel

Nu je weet dat het een rekensom is en geen karakterfout, kun je anders naar je sociale leven kijken. Hier zijn drie inzichten om te onthouden:

  • Kwaliteit boven kwantiteit: Die populaire vriend heeft misschien honderden connecties, maar vaak minder diepgang per contact.
  • Gebruik je netwerk slim: Als je een nieuwe baan zoekt of een verhuizer nodig hebt in Utrecht, vraag het dan juist aan die ene "populaire" vriend. Zij zijn de brug naar andere werelden.
  • Stop de vergelijking: Jouw positie in het netwerk is uniek, niet minderwaardig.

De volgende keer dat je denkt dat iedereen een spannender leven leidt, onthoud dan dat je naar een wiskundige afwijking kijkt. Het is een eigenschap van het systeem, niet van jou als persoon. Voel jij je ook wel eens de "minst populaire" van de groep, of zie je nu in dat de cijfers je voor de gek hielden?