De geheime roze vulling: Waarom Polen vandaag 100 miljoen pączki eten

Sta je vandaag in de rij bij een bakker in Amsterdam of Rotterdam en zie je mensen met dozen vol goudbruine bollen naar buiten lopen? Een eeuwenoude Poolse traditie legt momenteel het openbare leven in steden als Den Haag plat, en het heeft alles te maken met een specifiek soort gebak dat volgens de legende je geluk voor 2026 bepaalt. Maar de reden achter deze massale suikerconsumptie is niet wat je denkt.

De dag van de grote verwennerij: Wat is Tłusty Czwartek?

Vandaag, donderdag 12 februari 2026, viert de Poolse gemeenschap in Nederland "Tłusty Czwartek", oftewel Vette Donderdag. Het is de laatste kans om ongegeneerd te schransen voordat de vastentijd begint. Terwijl wij in Nederland vaak wachten tot Carnaval om los te gaan, beginnen de Polen een paar dagen eerder met een obsessie voor de "pączek" (meervoud: pączki).

In mijn ervaring is er geen enkel ander Europees gebakje dat zoveel passie oproept. Het is geen donut, en het is zeker geen standaard Berliner bol. De pączek is een instituut. Volgens de laatste data van de Poolse Toeristische Organisatie (editie februari 2025) eet de gemiddelde Pool op deze dag 2,5 pączki. Dat klinkt misschien weinig, maar op landelijke schaal betekent dit dat er vandaag meer dan 100 miljoen van deze bollen worden geconsumeerd.

Pro Tip: Geloof de marketing niet; een echte pączek moet een lichte, witte ring rond het midden hebben. Dit bewijst dat het deeg perfect gerezen is en gewichtloos in de olie dreef.

Het verschil tussen een pączek en een supermarkt-donut

Veel mensen maken de fout om de pączki die je bij een keten als Albert Heijn vindt te vergelijken met de ambachtelijke versie. Het verschil zit in de details van het deeg en de textuur. Een pączek bevat een flinke scheut pure alcohol (meestal wodka of spiritus) in het deeg. Dit is niet om je dronken te voeren, maar om te voorkomen dat het deeg te veel vet opzuigt tijdens het frituren.

De textuur moet "fofos e leves" zijn, zoals de beroemde historicus Jędrzej Kitowicz het in de 18e eeuw al omschreef. Voor die tijd waren deze bollen zo hard dat je iemand een blauw oog kon slaan als je ermee gooide. Gelukkig zijn de recepten in 2026 een stuk vriendelijker voor je gebit.

De evolutie van de vulling: Van roos tot pistache

Hoewel de traditie voorschrijft dat de bollen gevuld moeten zijn met gekonfijte rozenbottelmoes, zien we in de Nederlandse Poolse supermarkten (zoals de Poolse Supermarkt Warszawa in Den Haag) dit jaar een verschuiving. De trends voor februari 2026 laten een enorme stijging zien in de vraag naar alternatieve smaken.

Economische impact: De prijs van geluk in 2026

Het is interessant om te zien hoe de prijzen in Nederland zijn gestabiliseerd na de inflatiegolven van de afgelopen jaren. Een kwalitatieve pączek bij een Poolse bakkerij in Nederland kost momenteel tussen de €2,50 en €3,80. In Polen zelf liggen de prijzen flink lager, maar de "pączek-index" blijft een serieuze graadmeter voor de koopkracht.

Recent onderzoek van de Universiteit van Warschau (januari 2026) toont aan dat mensen bereid zijn tot wel 45 minuten in de kou te wachten voor een verse bol van een specifieke bakkerij. Dit is geen rationeel koopgedrag; het is een diepgeworteld bijgeloof. Er is een Pools gezegde dat stelt dat als je vandaag geen pączek eet, je de rest van het jaar ongeluk zult hebben in de liefde en financiën. Wie durft dat risico te nemen?

Wist je dat? De oudste pączki werden niet gevuld met jam, maar met spek en varkensvet. Het was oorspronkelijk een hartige snack die diende als een manier om alle dierlijke vetten op te maken voor de vastentijd begon.

Zelf pączki bakken: Het geheime ingrediënt uit je keukenkastje

Als je de rijen bij de gespecialiseerde winkels wilt vermijden, kun je ze zelf maken. Maar pas op: het is een tijdrovend proces waarbij geduld je beste vriend is. Het belangrijkste geheim dat de meeste amateurbakkers missen, is de temperatuur van de ingrediënten. Alles, van de bloem tot de eieren, moet op kamertemperatuur zijn.

Het 2026-recept voor 20 stuks:

• 1 kg tarwebloem (type 405 of 550)
• 100 g verse gist (of 14 g droge gist)
• 100 g suiker en 1 zakje vanillesuiker
• 500 ml warme melk (maximaal 35 graden)
• 6 eidooiers en 1 heel ei
• Een snufje zout en de onmisbare scheut wodka
• 1 liter zonnebloemolie voor het frituren

De truc zit hem in de dubbele rijs. Laat het deeg eerst 30 minuten rusten, vorm dan de bollen, en laat ze nogmaals 15 minuten rijzen op een warme, tochtvrije plek. Als je ze frituurt, zorg dan dat de olie precies 175 graden is. Te heet en ze worden zwart van buiten en rauw van binnen; te koud en ze veranderen in vette sponsen.

Waarom de Nederlandse bakkerijsector jaloers meekijkt

Nederlandse bakkers zien de verkoopcijfers van deze donderdag met verbazing aan. Terwijl de traditionele Nederlandse "oliebol" gebonden is aan Oud en Nieuw, heeft de pączek een veel sterkere culturele grip. In steden met een grote Poolse populatie, zoals Tilburg en Dordrecht, werken lokale bakkers nu samen met Poolse expats om aan de enorme vraag te voldoen.

Volgens een rapport van FoodTrends NL (februari 2026) is de consumptie van "etnisch gebak" op specifieke feestdagen met 14% gestegen ten opzichte van vorig jaar. Mensen zoeken authenticiteit. Ze willen niet meer de standaard donut uit de supermarkt die drie dagen houdbaar is. Ze willen de warme, met de hand gevulde bol die nog ruikt naar de gistkamer.

De pączek-etiquette: Hoe eet je ze zonder te knoeien?

Er is een ongeschreven regel: gebruik geen mes en vork. Dat wordt in Polen als een belediging voor de bakker gezien. Je pakt de bol met je handen vast, accepteert dat je vingers plakkerig worden van het glazuur of de poedersuiker, en neemt een grote hap. De jam moet er idealiter aan de andere kant een beetje uitkomen.

In mijn ervaring is de beste tactiek om een glas sterke zwarte thee zonder suiker bij de hand te hebben. De bitterheid van de thee snijdt dwars door de rijkdom van het gefrituurde deeg en de zoete vulling, waardoor je – hypothetisch gezien – direct klaar bent voor de volgende bol.

De 'Gouden Regel' van 2026: Check altijd de onderkant van de pączek. Als er een klein gaatje zit, is de vulling er na het bakken ingespoten. De echt traditionele worden gevuld *voordat* ze de olie in gaan, maar dat is een techniek die zelfs veel professionals te lastig vinden.

De toekomst van een traditie: Gezonde pączki?

Elk jaar duiken er weer berichten op over "airfryer-pączki" of glutenvrije, suikervrije varianten. Laten we eerlijk zijn: als het gezond is, is het geen pączek. Een gemiddelde bol bevat tussen de 300 en 450 calorieën. Op Vette Donderdag telt dat officieel niet mee. Het is de enige dag van het jaar dat calorie-tellen sociaal onacceptabel is binnen de Poolse gemeenschap.

Toch zien we in 2026 een trend in Amsterdam waarbij veganistische pączki (gebakken in kokosolie met een vervanger voor de eidooiers) aan populariteit winnen. De smaak komt verbazingwekkend dicht in de buurt, maar de textuur is net iets minder verend dan het origineel.

Heb jij je geluk voor dit jaar al veiliggesteld?

Of je nu een Poolse achtergrond hebt of gewoon een liefhebber bent van alles wat zoet en gefrituurd is: vette donderdag is een belevenis die je niet mag overslaan. Ga vandaag nog langs bij een Poolse winkel of probeer de receptuur thuis uit. De geur van vers gefrituurd deeg en rozenbottels is de beste manier om de grauwe februari-dagen te verjagen.

Heb jij vandaag al een pączek gegeten, of houd je het toch bij een gewone Nederlandse wafel? Laat het ons weten in de reacties en deel je favoriete adresje voor de beste bollen in Nederland!

Statistieken en prijzen gebaseerd op marktonderzoek uitgevoerd in januari en februari 2026 in de regio's Zuid-Holland en Noord-Brabant.